Main content

Inhoud

Dieren komen om in eigen mest

Nieuws: 6 maart 2021
Slacht

Dieren die hun leven opgesloten in stallen doorbrengen eindigen doorgaans in het slachthuis. Sommige dieren sterven een vroegtijdige dood door ziekte en het gebrek aan individuele medische zorg, maar ook uitvallende ventilatiesystemen, stalbranden, transportongelukken en stalverzakkingen zijn gruwelijke gebeurtenissen die kunnen plaatsvinden tijdens het korte bestaan van dieren in de vee-industrie.

Stalverzakkingen zijn een onderbelicht probleem waar Animal Rights licht op werpt.

Lees ook: Liet Ruiseleedse boer zijn varkens creperen in beerput? en: Varkens vallen in put bij Limburgse 'webbenstal'.

Dieren verstikken in eigen mest

Een groot deel van de dieren opgesloten in schuren, brengen hun leven door op roosters boven hun eigen uitwerpselen. Het vermengen van mest en urine veroorzaakt in mestkelders het giftige gas ammoniak. Bij een stalverzakking zakt de vloer onder de poten van de dieren weg en dan vooral de betonnen, stalen, houten of plastic roosters. Dit kan gebeuren als de vloer wordt aangetast door de zuren die vrijkomen uit de ontlasting van de dieren (en uit het veevoer), door achterstallig onderhoud, of slechte constructies. "Een varkensstal is na 20 jaar helemaal rot door de ammoniak en de vloeren zakken door. Dat is een probleem dat we kennen," liet een woordvoerder van de brandweer al in 2019 weten aan Animal Rights.

Wanneer de dieren in de beerput (mestput, gierput, aalput) terecht komen, kunnen ze verdrinken in hun eigen mest of stikken in de gassen die er boven hangen. “Er is amper beweeglijkheid in de brij”, zeggen brandweerlieden die eerder al dieren uit mestopslagplaatsen haalden. Soms moeten er zelfs duikpakken aan te pas komen afhankelijk van het niveau van de mest. 1 Het wordt boeren ten stelligste afgeraden om alleen mestputten in te gaan vanwege het grote gevaar het bewustzijn te verliezen.

Zelfs als dieren levend uit een put gehaald worden, zijn ze vaak gewond door de val of hebben ze luchtwegproblemen door het binnenkrijgen van mest of het inademen van giftige gassen. Soms worden de slachtoffers alsnog afgemaakt.

Ook tijdens een stalbrand kunnen door de opgewekte hitte plastic roosters smelten of kan staal vervormen. Dieren kunnen ook hierdoor door de vloer zakken en in hun eigen mest terecht komen ... als ze dan nog leven.

DRIJFZAND MET GIFTIGE, VERSTIKKENDE DAMPEN

De mestopslag zit gewoonlijk onder de stalvloeren. Het is een put die meerdere meters diep kan zijn. Uit deze putten komen giftige dampen vrij, zoals ammoniak, zwavelwaterstof, methaan en blauwzuurgas. Om te voorkomen dat de dieren tijdens hun opsluiting in de stal stikken, worden deze giftige dampen afgevoerd door ventilatie en tegenwoordig luchtwassers.

De dampen werken verstikkend en verdringen ademlucht. Als de ventilatie/luchtwasser uitvalt, stikken de dieren doorgaans binnen enkele minuten. Brandweerlieden worden uitgerust met adembescherming met persluchtflessen om zichzelf te beschermen wanneer ze een reddingsactie uitvoeren.

Stalverzakkingen in België

2021

6 februari in de avond vallen in de Sint-Sixtusstraat in Poperinge 7 varkens in een mestput. De brandweer kon ze op tijd uit de put halen.1

Op 21 maart moest brandweerzone Westhoek uitrukken nadat een stalvloer was ingezakt op een veehouderij aan de Bergstraat in Koekelare. Zo'n 40 varkens vielen enkele meters naar beneden in de aalput en werden er uit gehaald.2

Bij een veehouderij in de Winkelsestraat in Lendelede zijn zondagmiddag 28 maart een zestal varkens omgekomen nadat ze in een beerput terechtkwamen. Vier varkens zijn uit de beerput gehaald door de brandweer.3

Een dag later, 29 maart, komen in Koekelare 14 varkens om nadat ze in hun stal door het rooster zijn gevallen. Het speciale dierenreddingsteam van de brandweerzone Westhoek kon nog 6 varkens redden, maar de andere zijn verdronken in de mestput.4

Op 31 maart vallen 20 zeugen in de beerput bij een veehouderij aan de Priemstraat in Melsele. Een scheidingsmuur had het begeven, waardoor de vloer inzakte en de zeugen in de put terecht kwamen. Het is niet bekend of de varkens er allemaal levend uit zijn gehaald.5

Op 5 april vallen vier varkens door de roosters van een stal in het West-Vlaamse Beveren-Aan-De-IJzer. Het dierenreddingsteam (DRT) van de brandweerzone Westhoek kwam de dieren uit de mestput halen met een mobiele hijskraan. Bij het ongeluk raakte één dier lichtgewond.6

Op 8 april moest het dierenreddingsteam (DRT) van brandweerzone Westhoek wederom in actie komen vanwege een stalvloer die was ingestort. Ditmaal aan de Einsdijkstraat in Vladslo (Diksmuide). Bij de reddingsactie konden 8 varkens levend uit hun eigen mest worden gehaald.7

2020

2 maart zijn aan de Clepstraat in Alveringen 7 varkens gered nadat zij 5 uur vast hebben gezeten in een mestput. De vloeibare mest moest eerst overgepompt worden, alvorens de varkens er uit gehaald kondenworden.8

Op 19 april lukt het de brandweer om een koe uit haar benarde positie te redden. Zij was door een rooster gezakt op een melkhouderij aan de Biermanstraat in Schuiferskapelle (Tielt).9

Op 5 mei storten bij een landbouwbedrijf langs de Praetweg in Diksmuide roosters boven de beerput van een varkensstal in. Zes varkens stortten naar beneden, waarvan 3 in de beerput overleden zijn. De andere 3 werden als "niet meer geschikt voor consumptie" beschouwd.10

27 mei heeft de brandweer bij een varkensbedrijf aan de Zonnebeekseweg in Ieper 10 varkens uit de beerput gered. De beerput in de stal was 1,80 meter diep en nog voor veertig centimeter gevuld met mest.11

Op 12 juni moest de brandweer aan de Drevestraat in Westrozebeke vijf varkens uit hun benarde situatie redden. Voor zover duidelijk hebben allen de val in de beerput overleefd.12

19 juni krijgt de brandweer een melding binnen dat er 60 varkens aan de Gerkenbergstraat in Gerkenberg door de stalvloer zijn gezakt. Hoeveel dieren het uiteindelijk gehaald hebben, is niet duidelijk. 13

20 juli rukt de brandweer uit naar de Tuimelarestraat in Moorslede. Een tiental varkens zijn door de stalvloer gezakt. De veehouder heeft voordat de brandweer arriveerde een deel van de mest afgepompt. Er wordt geen melding gemaakt of er dieren overleden zijn.14

Op 1 september is de brandweer op een veehouderij aan de Tieltseweg in Dentergem er in geslaagd 5 zeugen uit de beerput te redden.15

Stalverzakkingen in Nederland

2021

1 januari, op de eerste dag van het nieuwe jaar moest de brandweer al uitrukken om 2 koeien te redden. Bij een veehouderij aan de Zuiderbroek in Woudenberg waren zij door de stalvloer gezakt en in de gierput terecht gekomen.1

Op dezelfde dag rukte de brandweer ook uit in Noardburgum. Aan de Oostersingel zakten een twintigtal koeien door de stalvloer. Meerdere brandweerkorpsen zijn een hele dag bezig geweest om de koeien uit de put te halen. Voor zover bekend zijn allen gered.2

Op 12 januari komen dieren (het is niet bekend om welk diersoort en hoeveel het gaat) in de put terecht aan de Hengeloseweg in Vorden. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 1 februari komen kalveren terecht in de put op aan de Topperweg in Kootwijkerbroek. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 6 februari komt vee (het is niet bekend om welk diersoort en hoeveel het gaat) terecht in de put aan de Ruitenbeekweg in Lunteren. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 7 februari werden door de brandweer 16 koeien uit een gierput in Holset getakeld. Volgens de berichtgevingen hebben minstens 4 koeien het niet overleefd.3

Op 14 februari komen 6 kalveren in de put terecht aan de Klomperweg in Lunteren. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 17 februari komen 2 kalveren in de put terecht aan de Kapweg in Kootwijkerbroek. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 6 maart vallen zo'n zeventig tot honderd varkens in de mestput in een stal op de Vreeweg in Nunspeet, nadat de vloer van de stal deels is ingestort. Meerdere varkens hebben de val niet overleefd. De stal huisde 240 dieren van meer dan 100 kg. 4

2020

Op 26 januari komen 5 kalveren terecht in de put aan de Ravenweg in Stroe. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 17 februari komen 5 kalveren terecht in de put aan de Wesselseweg in Kootwijkerbroek. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 7 maart is de brandweer uitgerukt naar de Heideweg in Heide om hulp te verlenen bij het uit de put drijven van zeven varkens. Er is niet bekend gemaakt of de varkens het overleefd hebben.5

Op 18 april komen dieren (het is niet bekend om welk diersoort en hoeveel het gaat) in de put terecht aan de Huijgevoort in Oost West En Middelbeers. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 23 april komen dieren (het is niet bekend om welk diersoort en hoeveel het gaat) in de put terecht aan de Rullen in Nuenen. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 28 april krijgt de brandweer een melding binnen over 3 varkens die in de gierput zijn gevallen. Bij aankomst aan De Wind in Gemert blijkt 1 van de varkens al overleden te zijn. De andere twee zijn gered.6

Op dezelfde dag komen dieren (het is niet bekend om welk diersoort en hoeveel het gaat) in de put terecht aan de Zondveldstraat in Veghel. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 12 mei verleent de brandweer De Valk assistentie aan de Postweg in Lunteren vanwege een varken die in de put terecht is gekomen. Het is niet bekend of het dier dit heeft overleefd.

Op 16 mei komen dieren (het is niet bekend om welk diersoort en hoeveel het gaat) in de put terecht aan de Paaldijk in Leende. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 24 mei komen dieren (het is niet bekend om welk diersoort en hoeveel het gaat) in de put terecht aan de Grote Hegweg in Kootwijkerbroek. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 25 mei komt een koe in de melkput terecht aan de Kruisweg in Kootwijkerbroek. Het is niet bekend of ze dit heeft overleefd.

Op 31 mei komen dieren (het is niet bekend om welk diersoort en hoeveel het gaat) in de put terecht aan de Voorste Heistraat in Oost West en Middelbeers. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 4 juni komt een koe in de put terecht aan de Postweg in Lunteren. Het is niet bekend of ze dit heeft overleefd.

Op 6 juni komen dieren (het is niet bekend om welk diersoort en hoeveel het gaat) in de put terecht aan de Hamrikkerweg in Nieuw Scheemda. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 11 juni komen kalveren in de put terecht aan de Lange Heideweg in Otterlo. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 19 juni komt vee (het is niet bekend om welk diersoort en hoeveel het gaat) terecht in de put aan de Dunenkamperweg in Stroe. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 17 juli komen 2 kalveren in de put terecht aan de Poelweg in Ederveen. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 23 juli rukt de brandweer uit voor zes koeien die door de vloer van hun stal in een ondergrondse gierput zijn gezakt aan de Polderweg in Hippolytushoef. Eén van de koeien heeft de val niet overleefd.7

Op 24 juli komen dieren (het is niet bekend om welk diersoort en hoeveel het gaat) in de put terecht aan de Harderwijkerweg in Harskamp. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 3 augustus zijn 5 kalveren uit de mestput geredt bij een veehouderij aan de Keuningsweg in De Wilp.8

Op 05 augustus komen dieren (het is niet bekend om welk diersoort en hoeveel het gaat) in de put terecht aan de Molenstraat in Nederhemert. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 6 augustus komt een koe in de put terecht aan de Wolweg in Stroe. Het is niet bekend of ze dit heeft overleefd.

Op 8 augustus is de brandweer uren bezig geweest om acht kalveren te bevrijden uit een mestput. Op een boerderij aan de Lekdijk in Amerongen waren de kalveren door een nog onbekende reden in de put terecht gekomen.9

Op 13 augustus komen dieren (het is niet bekend om welk diersoort en hoeveel het gaat) in de put terecht aan de Graafhorstweg in Kootwijkerbroek. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 27 augustus komen dieren (het is niet bekend om welk diersoort en hoeveel het gaat) in de put terecht aan de Fluitenbergseweg in Fluitenberg. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 28 augustus komen dieren (het is niet bekend om welk diersoort en hoeveel het gaat) in de put terecht aan de Bandsloot in Bantega. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 30 augustus komen kalveren in de put terecht aan de Molenweg in Lunteren. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 17 september komen dieren (het is niet bekend om welk diersoort en hoeveel het gaat) in de put terecht aan de Schopmansweg in Albergen. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 10 oktober komt een melding bij de brandweer binnen over een stalverzakking aan de Hupselse Dwarsweg in Eibergen. Drie kalveren zijn door een stalvloer gezakt en konden door middel van een veetakel er uit gehaald worden.10

Op 12 oktober komt een kalf in de put terecht aan de Lange Heideweg in Otterlo. Het is niet duidelijk of het dier dit heeft overleefd.

Op 26 oktober komt vee (het is niet bekend om welk diersoort en hoeveel het gaat) terecht in de put aan de Doornsteeg in Lunteren. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 6 november komen kalveren in de put terecht aan de Heuvelseweg in Lunteren. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 28 november komen dieren (het is niet bekend om welk diersoort en hoeveel het gaat) in de put terecht bij Vion Food Group aan de Hengeloseweg in Vorden. Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Op 11 december komen 6 kalveren in de put terecht aan de Topperweg in Kootwijkerbroek Het is niet bekend of ze dit hebben overleefd.

Overheden houden geen cijfers bij

Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit in Nederland antwoordt op de vraag hoe vaak in de afgelopen tien jaar dieren in de mest- of gierput beland zijn: "Er is geen centrale registratie voor incidenten waarbij dieren in de mest- of gierput belanden. Het is daarom niet bekend hoe vaak in de afgelopen tien jaar dergelijke incidenten hebben plaatsgevonden".1

De Vlaamse brandweer liet Animal Rights weten dat er geen cijfers bijgehouden worden. Animal Rights heeft zowel in België als Nederland om meer informatie gevraagd bij de nationale brandweer.

De overheden houden dus geen cijfers bij van het aantal slachtoffers dat jaarlijks om het leven komt bij stalverzakkingen. Animal Rights brengt ze daarom zelf in kaart en blijft druk uitoefenen op de politiek om dit probleem te erkennen en aan te pakken.

Vooral het achterhalen van het aantal slachtoffers is moeilijk. De ongelukken worden vaak alleen gemeld in zeer lokaal nieuws en op de sites van regionale brandweerkorpsen. Veel incidenten worden waarschijnlijk helemaal niet gemeld, bijvoorbeeld wanneer de boer het zelf 'oplost'. Daarbij is het ook nog zo dat de brandweer niet uitrukt als de dieren reeds overleden zijn. De veehouder moet de dieren dan zelf uit de mestput verwijderen na deze leeggepompt en gelucht te hebben. De kans dat er een vloer instort zonder dat iemand het tijdig merkt, is groot in industriële stallen. Het verstrekken van voer en water is volledig geautomatiseerd, dus voor dat soort zaken hoeft de boer de stal niet meer in.

Animal Rights

Het huisvesten van dieren boven beerputten moet natuurlijk zo snel mogelijk stoppen. Naast het instortingsgevaar zorgt dit ook voor luchtwegproblemen en oogirritatie bij de dieren, stikken de dieren als de ventilatie uitvalt, vormen licht ontvlambare mestgassen een groot risico op stalbranden en explosies en zorgt dit soort stallen voor stikstofdepositie op kwetsbare natuur.

Maar de enige echte oplossing om stalverzakkingen en alle andere staldrama's te voorkomen, is om geen dieren meer op te sluiten in stallen. Animal Rights roept iedereen op om te kiezen voor een plantaardige levensstijl en geeft daarbij ook concrete tips via haar Plant Power campagnes. We hebben geen verbetering nodig van de systemen van uitbuiting, maar afschaffing en daarom een eiwittransitie van dierlijke naar plantaardige bronnen.

Update - Kamervragen

Naar aanleiding van de stalverzakking in Nunspeet op 6 maart 2021 en het persbericht dat Animal Rights uitstuurde, stelt de Socialistische Partij Kamervragen. SP Kamerlid Frank Futselaar wil onder andere weten of na gegaan wordt wat de oorzaak is geweest van de vloerverzakking bij het betreffende bedrijf in Nunspeet, hoe bij inspecties van veehouderijen wordt gecontroleerd op de veiligheid van stalvloeren en hoe vaak deze inspecties gemiddeld plaatsvinden en hoeveel fte hiervoor in totaal beschikbaar is.

Verder vraagt hij de minister:

Bent u bereid om in aanvulling op uw onderzoek naar de veiligheid van emissiearme vloersystemen in de melkveehouderij tevens een risico-inventarisatie op te stellen voor andere veelvoorkomende vloersystemen in de veehouderij?

Wat is uw reactie op de bevindingen van Varkens in Nood, dat onder meer vaststelde dat de brandweer in 2019 bijna vijf keer per week moest uitrukken voor meldingen van dieren die in mestputten belandden?

Kunt u per diercategorie registreren hoe vaak veiligheidsdiensten uitrukken voor meldingen omtrent dieren die door stalvloeren zakken of anderszins gewond raken bij incidenten met veehouderijvloeren, zowel bij emissiearme als bij ‘gangbare’ stalvloersystemen?

Deelt u de mening van de SP-fractie dat diervriendelijke alternatieven zoals vrije uitloop, uitwendige mogelijkheden voor mestopslag en weidegang minder risico’s voor het dierenwelzijn met zich meebrengen dan het geval is bij reguliere huisvesting in stallen?

Zo ja, bent u bereid om hier rekening mee te houden bij de uitvoering van de motie Futselaar (Kamerstuk 28 286, nr. 1162) die vraagt om het stellen van verbeteringen van het dierenwelzijn en de brandveiligheid als harde voorwaarden om in aanmerking te komen voor de Subsidiemodules brongerichte verduurzaming stal- en managementmaatregelen (Sbv)?

Dierenrechten in de grondwet TEKEN DE PETITIE! Animal Rights wil dat alle dieren in Nederland, wild en in gevangenschap, als (staats)burgers, (rechts)personen en ingezetenen erkend worden en grondwettelijk verankerde rechten krijgen. Animal Rights

Teken nu de petitie

Ja, je mag mij bellen op het volgende nummer